Geluid van de buitenunit: 40 dB(A) op de erfgrens
Een buitenunit van een warmtepomp mag op de erfgrens met de buren hoogstens 40 dB(A) geluid geven. Het getal op het energielabel meet iets anders, namelijk hoeveel geluid het toestel zelf maakt in een rustige stand. De plek van de unit bepaalt vooral of je onder de 40 blijft.
Wat je aan je installateur vraagt
In een tussenwoning heb je buren aan twee kanten, en dan geldt de grens op beide erfgrenzen. Vraag vóór je tekent het volgende na.
- Het maximale geluidsvermogen van de buitenunit op het hoogste toerental, apart voor de nachtstand en voor overdag. Vraag ook naar de toeslag voor tonaal geluid als de fabrikant die opgeeft.
- Een geluidsberekening voor jouw plek met de gratis rekentool van het ministerie van BZK. In de uitkomst staat het geluid op de erfgrens met elke buur.
- Of het toestel een aparte nachtstand heeft. Zonder nachtstand moet de unit ook overdag aan de strengste grens voldoen.
De rekentool heet "WPAC-geluid" en staat bij de Rijksoverheid (2020). Hij rekent gevels mee, en ook schuttingen en schermen. Dat kan alleen voor één buitenunit tegelijk (handleiding, LBP|SIGHT voor BZK, 2020). De berekening maakt aannemelijk dat het klopt. De echte toets is een meting op de erfgrens als de unit draait.
40 dB(A) op de perceelgrens
Volgens artikel 4.107, tweede lid van het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl) mag een installatie voor warmte- of koudeopwekking die buiten staat op de perceelgrens met een andere woning ten hoogste 40 dB veroorzaken. Voor appartementen en andere woningen op hetzelfde perceel geldt 40 dB bij een te openen raam of deur van de buren (artikel 4.108, derde lid). Het Bbl schrijft "dB", maar de meetmethode bepaalt het A-gewogen geluidsniveau (Omgevingsregeling, bijlage XVII). A-weging telt lage tonen minder mee, zoals het oor doet. Daarom schrijf ik dB(A).
De eis bestaat sinds 1 april 2021 (Rijksoverheid, 2020). Hij geldt ook als je een warmtepomp bij een bestaande woning zet (Bbl artikel 5.14, tweede lid; IPLO). De wetgever stelde bewust geen eis voor units die er al stonden (Stb. 2020, 189).
Een unit van hoogstens 1 m hoog en 2 m² groot in de voor- of achtertuin is vergunningvrij (Bbl artikel 2.29, onder r). De geluidseis geldt dan nog steeds. De gemeente kan die bij woningen niet aanscherpen, want de regels zijn "uitputtend geregeld in het Bbl" (IPLO, ruimtelijke inpassing). Bij bedrijven gelden de geluidsregels uit het omgevingsplan (IPLO, gebruiksregels).
Waar de 45 dB overdag vandaan komt
Veel websites noemen "45 dB overdag, 40 dB 's nachts". In het Bbl staat alleen 40 dB. Het verschil zit in de meetregels van bijlage XVII, waar artikel 5.59 van de Omgevingsregeling naar verwijst. Van de meting overdag gaat 5 dB af als het toestel een aparte instelling heeft voor avond en nacht (19.00 tot 7.00 uur). Alleen dan mag de unit overdag in feite 45 dB(A) geven.
Volgens dezelfde bijlage wordt er gemeten bij het maximale toerental van de gekozen stand. Bij sommige toestellen wordt ook tijdens het ontdooien gemeten. Bij een hoorbare brom of fluittoon (tonaal geluid) komt er 0 tot 6 dB bij. Het meetpunt ligt op 1,5 m hoogte op de plek van de erfgrens waar het geluid het hardst is. Bij een dichte schutting van minstens 1,8 m hoog wordt 0,5 m boven de schutting gemeten.
Waarom het labelgetal niet genoeg zegt
Op het energielabel staat het geluidsvermogen (LWA): hoeveel geluid het toestel in totaal uitstraalt (Verordening (EU) 811/2013). Dat getal wordt bepaald bij vaste standaardomstandigheden, onder meer +7 °C buiten (Verordening (EU) 813/2013, bijlage III). De wettelijke toets gaat over het hoogste toerental. Volgens de handleiding van de rekentool hoort het labelgetal bij "een lager (nominaal) vermogen" dan het niveau waarmee je moet rekenen.
De geluidsdruk bij de buren hangt verder af van de plek. De handleiding geeft er vuistregels voor. Op twee keer zo grote afstand is het geluid 6 dB zachter. Een muur binnen 2,5 m van de unit kaatst het geluid terug, zodat het ongeveer 3 dB harder wordt. Een hoek met twee muren voegt nog eens 3 dB toe. De handleiding raadt een marge van 3 dB aan, omdat een fabrieksopgave niets zegt over richting en toon. Bij een grens van 40 dB(A) reken je dan met hoogstens 37.
Rekenvoorbeeld
Neem een unit met een maximaal geluidsvermogen van 50 dB(A) in de nachtstand, op het hoogste toerental. Hij staat 2 m van de erfgrens. Ik laat schuttingen en bodemeffect buiten beschouwing, en ook de toeslag voor tonaal geluid. Dan is de geluidsdruk op de erfgrens ongeveer Lp = LWA − 10·log(A). Daarin is A het oppervlak waarover het geluid zich verspreidt:
- vrij op de grond 2πr² (een halve bol);
- tegen een gevel πr² (een kwart bol);
- in een hoek ½πr² (een achtste bol).
| Opstelling | Geluid op de erfgrens | Met 3 dB marge (hoogstens 37) | Hoogste LWA dat met marge past |
|---|---|---|---|
| Vrij op de grond | 36 dB(A) | voldoet | 51 dB(A) |
| Tegen één gevel | 39 dB(A) | te krap, al blijft het onder 40 | 48 dB(A) |
| In een hoek | 42 dB(A) | voldoet niet, ook zonder marge | 45 dB(A) |
Hetzelfde toestel past vrijstaand dus wel en tegen de gevel niet. In een smalle achtertuin staat een unit zelden vrij; laat de installateur dan rekenen met de echte plek.
Vergelijken in de database
In de warmtepompdatabase kun je op "Geluid" filteren en sorteren. Dat is het labelgetal, dus geschikt om toestellen met elkaar te vergelijken, niet om je erfgrens te toetsen. Op de pagina van een toestel staan ook het hoogste geluidsvermogen en het geluidsvermogen in de stille stand, maar alleen als de fabrikant ze opgeeft.
Ook de nieuwe Europese ecodesign-eisen voor ruimteverwarming gaan over geluid, maar ze zijn nog een voorstel. Het ontwerp verscheen op 28 november 2025 en op 6 oktober 2026 staat op de consultatiepagina nog geen vastgestelde versie.
Bronnen
- Besluit bouwwerken leefomgeving, art. 2.29, 4.107, 4.108 en 5.14 (versie geldend vanaf 24-09-2026), Rijksoverheid / wetten.overheid.nl, 2026, https://wetten.overheid.nl/BWBR0041297/2026-09-24, geraadpleegd 6-10-2026.
- Omgevingsregeling, art. 5.59 en bijlage XVII (versie geldend vanaf 01-10-2026), Rijksoverheid / wetten.overheid.nl, 2026, https://wetten.overheid.nl/BWBR0045528/2026-10-01/0/BijlageXVII, geraadpleegd 6-10-2026.
- Besluit van 3 juni 2020 tot wijziging van het Bouwbesluit 2012 en het Bbl (met nota van toelichting), Staatsblad 2020, 189, 2020, https://zoek.officielebekendmakingen.nl/stb-2020-189.html, geraadpleegd 6-10-2026.
- Rekentool geluid van buiten opgestelde installaties voor warmte- en koudeopwekking, Rijksoverheid (ministerie van BZK), 2020, https://www.rijksoverheid.nl/documenten/2020/11/12/rekentool-geluid-van-buiten-opgestelde-installaties-voor-warmte-en-koudeopwekking, geraadpleegd 6-10-2026.
- Handleiding rekentool 'WPAC-geluid V2020_0', LBP|SIGHT in opdracht van het ministerie van BZK, 2020, https://open.overheid.nl/documenten/ronl-a24c252b-5195-4035-b2cd-2d184e34e3f8/pdf, geraadpleegd 6-10-2026.
- Geluid van bouwwerkinstallaties: regels bij verbouw, IPLO, 2026, https://iplo.nl/regelgeving/regels-voor-activiteiten/technische-bouwactiviteit/verbouw/geluid-bouwwerkinstallaties/, geraadpleegd 6-10-2026.
- Ruimtelijke inpassing warmtepomp, IPLO, 2026, https://iplo.nl/thema/toepassing-regels-praktijk/warmtepomp/ruimtelijke-inpassing/, geraadpleegd 6-10-2026.
- Gebruiksregels warmtepomp, IPLO, 2026, https://iplo.nl/thema/toepassing-regels-praktijk/warmtepomp/gebruiksregels/, geraadpleegd 6-10-2026.
- Gedelegeerde Verordening (EU) nr. 811/2013 (energie-etikettering verwarmingstoestellen), Europese Commissie, 2013, https://eur-lex.europa.eu/eli/reg_del/2013/811/oj, geraadpleegd 6-10-2026.
- Verordening (EU) nr. 813/2013 (ecologisch ontwerp verwarmingstoestellen), Europese Commissie, 2013, https://eur-lex.europa.eu/eli/reg/2013/813/oj, geraadpleegd 6-10-2026.
- Ecodesign requirements for space heaters and combination heaters (review), initiatief 13202, Europese Commissie (Have your say), 2025, https://ec.europa.eu/info/law/better-regulation/have-your-say/initiatives/13202-Energy-efficiency-ecodesign-requirements-for-space-and-combination-heaters-review-_en, geraadpleegd 6-10-2026.