Woordenlijst
Korte uitleg van de vaktermen op stooklijn.nl. Je komt ze ook tegen op offertes en energielabels. Bij termen die in de wet staan noem ik de bron van de definitie.
A
Aanvoertemperatuur
De temperatuur van het water dat de warmtepomp of cv-ketel naar de radiatoren of de vloerverwarming stuurt. Hoe lager die is, hoe zuiniger een warmtepomp werkt. Het energielabel rekent met 35 °C (lage temperatuur) en 55 °C (middelhoge temperatuur) (Verordening (EU) 813/2013, bijlage I).
All-electric ready
Een warmtepomp met het vermogen van een volledig elektrische warmtepomp, die eerst als hybride met de cv-ketel samenwerkt. Na betere isolatie en enkele aanpassingen kan dezelfde warmtepomp het huis alleen verwarmen (Milieu Centraal, checklist).
B
Bivalentiepunt (Tbiv)
De buitentemperatuur waaronder de warmtepomp alleen niet genoeg warmte levert en een ander toestel moet bijspringen. Voor het energielabel geeft de fabrikant dit punt op voor een referentiewoning; in het gemiddelde klimaat ligt het op hoogstens +2 °C (813/2013, bijlage I en bijlage III, tabel 4). In je eigen huis ligt het punt waar het vermogen van de warmtepomp en het warmteverlies van het huis elkaar kruisen.
Buffervat
Een extra watervat in de cv-installatie. Het zorgt dat er ook genoeg water rondgaat als thermostaatkranen veel radiatoren dichtzetten. Daardoor slaat de warmtepomp minder vaak aan en uit. Een buffervat is iets anders dan het voorraadvat voor warm tapwater van een volledig elektrische warmtepomp.
C
COP
De prestatiecoëfficiënt: geleverde warmte gedeeld door opgenomen stroom, op één moment. Een COP van 4 betekent 4 kW warmte uit 1 kW stroom. Het label noemt een nominale COP bij vaste standaardomstandigheden (813/2013, bijlage I); in werkelijkheid hangt de COP sterk af van de buiten- en de aanvoertemperatuur.
D
dB(A)
Decibel, A-gewogen: een geluidsniveau dat is gecorrigeerd voor het menselijk oor, dat lage tonen minder goed hoort. Het label geeft het geluidsvermogen in dB, A-gewogen (813/2013, artikel 2). Op stooklijn.nl schrijf ik dB(A), ook bij de 40 dB op de erfgrens die het Bbl als "dB" schrijft. Zie Geluid van de buitenunit.
Deellast
De warmtevraag als het buiten minder koud is dan het ontwerppunt. Verordening 813/2013 rekent die naar rato: nul bij 16 °C buiten en de volle ontwerplast bij −10 °C in het gemiddelde klimaat (bijlage I). De deellasttabellen in de warmtepompdatabase geven per buitentemperatuur het vermogen en de COP volgens de meetnorm EN 14825.
E
Energielabel
Het EU-label voor verwarmingstoestellen, met een klasse op basis van het seizoensrendement ηs. Bij 55 °C geldt A+++ vanaf een ηs van 150 %, bij 35 °C vanaf 175 % (Gedelegeerde Verordening (EU) 811/2013, bijlage II, tabellen 1 en 2). Voor de ISDE is minimaal A++ nodig (regeling ISDE, artikel 4.5.3).
EPREL
De Europese productdatabank voor energielabels. Een leverancier moet een nieuw model in EPREL zetten voordat het in de handel komt (Verordening (EU) 2017/1369, artikelen 4 en 12). De leverancier geeft de waarden zelf op en ze zijn niet onafhankelijk getest. Voor de ISDE moet een warmtepomp tot en met 70 kW in EPREL staan (regeling ISDE, artikel 4.5.2).
ηs (seizoensrendement)
De seizoensgebonden energie-efficiëntie voor ruimteverwarming: de warmtevraag in een stookseizoen gedeeld door het energieverbruik daarvoor, in procenten (813/2013, artikel 2). Voor een warmtepomp deel je de SCOP door 2,5 en trek je er een kleine correctie voor de temperatuurregeling van af (bijlage III, punt 4). Die 2,5 is de factor voor de opwekking van stroom. Een ηs van 180 % hoort zo bij een SCOP van ongeveer 4,6.
F
F-gassen
Gefluoreerde broeikasgassen, zoals de fluorkoolwaterstoffen (HFK's) in bijlage I van de F-gassenverordening (EU) 2024/573. Veel koudemiddelen zijn F-gassen, waaronder R32; propaan niet. In het artikel over de F-gassenverordening staat wat dat voor warmtepompen betekent.
G
Geluidsdruk
Het geluidsniveau op een bepaalde plek: wat je daar hoort of meet. Het hangt af van de afstand tot de bron en van muren die het geluid terugkaatsen. De eis van 40 dB(A) op de erfgrens gaat over het geluid op die plek (Bbl artikel 4.107).
Geluidsvermogen
Het totale geluid dat een toestel uitstraalt, los van de afstand. Op het label staat het A-gewogen geluidsvermogensniveau (LWA), bepaald bij standaardomstandigheden met +7 °C buiten (813/2013, artikel 2 en bijlage III, tabel 3). Dit is het getal achter het filter "Geluid" in de database.
GWP
Het aardopwarmingsvermogen: hoeveel een kilo van een gas over 100 jaar bijdraagt aan de opwarming, vergeleken met een kilo CO2 (2024/573, artikel 3). R32 heeft een GWP van 675 (bijlage I), propaan 0,02 (bijlage VI).
H
HP Keymark
Een Europees keurmerk voor warmtepompen. Een geaccrediteerd laboratorium test het toestel en een certificatie-instelling beoordeelt het. Daarnaast wordt de fabriek jaarlijks geïnspecteerd (Keymark, testing and certification). De database linkt naar het certificaat bij elk model dat er een heeft.
Hybride warmtepomp
Een warmtepomp die samenwerkt met de cv-ketel. Hij levert het grootste deel van de warmte; de ketel springt bij als het erg koud is en blijft het warme tapwater maken (Milieu Centraal, hybride warmtepomp). Zie Hybride of volledig elektrisch?
I
ISDE
De Investeringssubsidie duurzame energie en energiebesparing, uitgevoerd door RVO. Een woningeigenaar vraagt hem achteraf aan, uiterlijk 24 maanden na de installatie (regeling ISDE, artikel 4.5.9; RVO). De bedragen staan in ISDE voor warmtepompen in 2027.
ISDE-vermogen
Het vermogen waarmee de ISDE het bedrag per kW berekent: het thermisch vermogen bij de bivalente temperatuur uit de productinformatie van het energielabel (regeling ISDE, artikel 4.5.1, met verwijzing naar 811/2013 en 813/2013). In de database heet het "Vermogen (ISDE)". Het kan afwijken van het getal in de modelnaam.
L
Lucht-waterwarmtepomp
Een warmtepomp die warmte uit de buitenlucht haalt en afgeeft aan het water van de cv-installatie. De database van stooklijn.nl bevat alleen dit soort warmtepompen, als monoblock of als split.
M
Meldcode
Een code die de minister per merk en type installatie beschikbaar stelt voor de ISDE (regeling ISDE, artikel 4.5.1). Je vult hem in bij de aanvraag. De meldcodelijst van RVO geeft per code het vermogen en het subsidiebedrag; in de database kun je op meldcode zoeken.
Monoblock
Een warmtepomp waarvan het koudemiddelcircuit in de fabriek wordt gesloten: ter plekke wordt niets aangesloten dat koudemiddel bevat. De wet noemt dat "autonoom opererend", ook als het toestel in twee delen wordt geleverd (2024/573, artikel 3, punt 38). Tussen buiten en binnen lopen waterleidingen.
O
Ontwerpvermogen (Prated)
Het vermogen dat op het energielabel bij een warmtepomp hoort: de warmtevraag van de referentiewoning bij de ontwerptemperatuur, −10 °C in het gemiddelde klimaat (813/2013, bijlage I en bijlage III, tabel 4). Bij die temperatuur mag een bijverwarming een deel leveren. Het is dus niet hetzelfde als wat de warmtepomp zelf bij −10 °C haalt.
R
R290
Propaan, gebruikt als koudemiddel. Het heeft een GWP van 0,02 en is geen F-gas (2024/573, bijlage VI). Er gelden opstelregels voor de buitenunit omdat propaan brandbaar is.
R32
Difluormethaan, een HFK en dus een F-gas, met een GWP van 675 (2024/573, bijlage I). Vanaf 1 januari 2027 mogen nieuwe lucht-waterwarmtepompen met een GWP van 150 of meer niet meer in de handel komen als split tot 12 kW of als monoblock tot 50 kW (bijlage IV). Warmtepompen die er al staan mogen blijven draaien.
S
SCOP
De seizoensgebonden prestatiecoëfficiënt: de warmtevraag over een standaard stookseizoen gedeeld door het stroomverbruik daarvoor, berekend voor een gemiddeld Europees klimaat (813/2013, bijlage I). Er is een waarde voor 35 °C en een voor 55 °C aanvoer. Het is een rekenwaarde op basis van metingen in een laboratorium en dus geen meting in een woning.
Split
Een warmtepomp waarvan binnen- en buitenunit ter plekke met koudemiddelleidingen worden verbonden; de wet spreekt van een "splitsysteem" (2024/573, artikel 3, punt 39). Bij een synthetisch koudemiddel moet de monteur die hem installeert of vult een F-gassencertificaat hebben (Milieu Centraal, checklist).
SPF
De seasonal performance factor: de warmte die een echte installatie levert gedeeld door de stroom die ze gebruikt. Je meet die over een periode, meestal een jaar. Anders dan bij de SCOP meet je in je eigen huis, dus tellen het weer en de instellingen mee. Per meting verschilt welke pompen en bijverwarming worden meegeteld.
Stooklijn
De instelling die bepaalt hoe warm het cv-water is bij een bepaalde buitentemperatuur: hoe kouder buiten, hoe warmer het water. Hoe lager de stooklijn kan, hoe zuiniger de warmtepomp. Zie het artikel over de stooklijn.
W
Warmteverliesberekening
Een berekening per kamer van hoeveel warmte een woning verliest op een koude ontwerpdag. Voor woningen gaat ISSO-publicatie 51 uit van −10 °C buiten (TVVL Magazine, 2018). Daarmee bepaal je het vermogen van een volledig elektrische warmtepomp. Milieu Centraal raadt aan de berekening door een adviesbureau te laten maken.
Waterzijdig inregelen
Het afstellen van de waterstroom per radiator, zodat elke kamer genoeg warmte krijgt. Het Bbl eist dat een verwarmingssysteem is ingeregeld (Bbl artikel 5.21, tweede lid). Milieu Centraal noemt het verplicht bij de installatie van een nieuwe cv-ketel of hybride warmtepomp. Hoe het werkt lees je in het artikel over waterzijdig inregelen.
Bronnen
- Verordening (EU) nr. 813/2013 (ecologisch ontwerp van ruimteverwarmingstoestellen), Europese Commissie, 2013. https://eur-lex.europa.eu/eli/reg/2013/813/oj, geraadpleegd 6-10-2026.
- Gedelegeerde Verordening (EU) nr. 811/2013 (energie-etikettering van ruimteverwarmingstoestellen), Europese Commissie, 2013. https://eur-lex.europa.eu/eli/reg_del/2013/811/oj, geraadpleegd 6-10-2026.
- Verordening (EU) 2024/573 betreffende gefluoreerde broeikasgassen, Europees Parlement en Raad, 2024. https://eur-lex.europa.eu/eli/reg/2024/573/oj, geraadpleegd 6-10-2026.
- Verordening (EU) 2017/1369 tot vaststelling van een kader voor energie-etikettering, Europees Parlement en Raad, 2017. https://eur-lex.europa.eu/eli/reg/2017/1369/oj, geraadpleegd 6-10-2026.
- Regeling nationale EZ-, LVVN- en KGG-subsidies, titel 4.5 (ISDE), versie geldend vanaf 1-10-2026, wetten.overheid.nl, 2026. https://wetten.overheid.nl/BWBR0035474/, geraadpleegd 6-10-2026.
- ISDE: Warmtepomp (woningeigenaren), RVO, 2026 (gecontroleerd 3-6-2026). https://www.rvo.nl/subsidies-financiering/isde/woningeigenaren/warmtepomp, geraadpleegd 6-10-2026.
- ISDE: Meldcodelijst Warmtepompen, RVO, 2026. https://www.rvo.nl/subsidies-financiering/isde/meldcodelijsten/warmtepompen, geraadpleegd 6-10-2026.
- Besluit bouwwerken leefomgeving, artikel 4.107 en 5.21 (versie geldend vanaf 24-9-2026), wetten.overheid.nl, 2026. https://wetten.overheid.nl/BWBR0041297/2026-09-24, geraadpleegd 6-10-2026.
- Checklist warmtepomp kopen en installeren, Milieu Centraal, 2026 (laatst gewijzigd 24-6-2026). https://www.milieucentraal.nl/energie-besparen/duurzaam-verwarmen-en-koelen/checklist-warmtepomp-kopen-en-installeren/, geraadpleegd 6-10-2026.
- Hybride warmtepomp, Milieu Centraal, 2026. https://www.milieucentraal.nl/energie-besparen/duurzaam-verwarmen-en-koelen/hybride-warmtepomp/, geraadpleegd 6-10-2026.
- Heat pumps: testing and certification, Keymark (CEN), 2026. https://keymark.eu/en/products/heatpumps/testing-and-certification, geraadpleegd 6-10-2026.
- Nieuwe ISSO-publicaties warmteverliesberekening, TVVL Magazine (vakblad, over ISSO 51:2017), 2018. https://tvvl.nl/wp-content/uploads/2023/05/44_Klimaatinstallaties-Nieuwe-ISSO-publicaties-warmteverliesberekening-TM03-2018.pdf, geraadpleegd 6-10-2026.